علت و درمان ریزش مو در طب سنتی



بحث ریزش مو در طب سنتی، جدای از بیماریهای پوست سر و مزاج بیمار ممکن نیست. ممکن است پوست و موی بیمار دچار داءاثعلب(درد روباه)، داءالحیه(درد مار)، شوره، موخوره و یا ... باشد.

علل اصلی ریزش مو بطوری که در اکثر منابع طب سنتی آمده به چند دسته تقسیم شده است. یکی سبب نقصان غذا است، که در دو بخش مورد بحث قرار گرفته است:

1. در عده ای که دوران نقاهت را می گذرانند.

2. در مبتلایان به سل و اسهال

3. علل دیگری هم اعم از خشکی و چربی بیش از حد پوست سر و لاغری مفرط نیز وجود دارند که باعث ریزش مو می شوند. اما آنچه عموماً و در حال حاضر، حائز اهمیت و مبتلا به عموم است(زمان فعلی و محدوده جغرافیایی)، ریزشهای عمومی می باشد. این ریزشها در نتیجه تغییر نوع تغذیه و حذف بعضی از مواد، بخصوص سبوس گندم از رژیم غذایی بوجود آمده است. البته فشارهای عصبی، عدم تحرک کافی، نرسیدن اکسیژن لازم به بدن در اثر آلودگی هوا و بالا رفتن دمای غریزی بدن به خصوص در پسران که دوران مجردی طولانی سپری می کنند را نباید از نظر دور داشت.

حرارت غریزی و ریزش مو:

طبق نظر ابن سینا بالا رفتن دمای بدن منجر به از دست دادن قابلیت بخار دودی مبنب بر رویش مو می شود. این حالت اکثراً در سنین جوانی روی می دهد. بدین گونه که دمای پایه بدن در اثر تجرد طولانی بعد از بلوغ جنسی افزایش می یابد و این افزایش دما بیشتر در ناحیه سر که قسمت فوقانی بدن انسان است، مشهود است. چرا که همیشه، حرارت و گرما متوجه قسمت بالا می شود. طبق استدلال بعمل آمده، این افزایش حرارت منجر به جوشیدن بخار دودی شده و این بخار که در دمای عادی عامل رویش موست، در افراد مبتلا این نوع افزایش دما، باعث ریزش موی سر می گردد. ولی در نواحی سینه که دارای دمای مناسبتری است، موهای زبر و پرپشتی می رویاند.

تعمیم این نظر در میان جوانانی که دوران مجردی طولانی را پشت سر می گذرانند، ممکن است. چرا که در زمان فعلی اکثراً ریزش مو در میان جوانان شایعتر است تا سنین دیگر. و اگر میزان ریزش مو در میان افراد مذکر و مؤنث یک جامعه را در نظر بگیریم، هیچوقت ریزش مو در میان افراد مؤنث بحدی نیست که منجر به طاسی شود. علت این مسئله سرد مزاجی زنها نسبت به مردان است.

تعبیر جدید این نظر، اختلال هورمونی است و این جوابی است که اکثر مراجعین به پزشکان در خصوص ریزش مو دریافت می کنند.

جالینوس می فرماید: هیچ زن گرم مزاجی از هیچ مرد سرد مزاجی، گرم مزاج تر نیست.

شوینده ها:

شوینده های شیمیایی نیز باعث بوجود آمدن حساسیتهای پوستی منجر به ریزش مو می شوند. البته در بحث عمومی ارجحیت مواد گیاهی و طبیعی در خصوص درمان بیماریها، مطالب گفتنی بسیار است.

با وجود عوامل ذکر شده متعدد بالا، دارو یا تغذیه ای که بتواند همه عوامل مذکور را تعدیل کرده و پاسخ مثبتی به ما بدهد شاید وجود نداشته باشد. بنابراین برای بدست آوردن نتیجه مطلوب باید از چندین روش استفاده نمائیم. اصلاح رژیم غذایی، اصلاح روش تغذیه، بکار بردن توصیه های لازم در خصوص شوینده ها و مراعات طریقه شستشوی، متناسب با شغل، محل کار و موقعیت جغرافیایی محل زندگی از روشهای مفبد و مناسب پیشنهادی است.

روشهای پیشنهادی درمان و کنترل ریزش مو:

الف- اصلاح رژیم غذایی با مصرف آرد سبوس دار، ضمن جلوگیری از سفید شدن زود هنگام موها باعث استحکام ریشه مو خواهد شد.

ب- اصلاح روش تغذیه و گوارش و هضم غذا و سرازیر شدن آن بطرف روده معمولاً چهار ساعت طول می کشد. پس لازم است جهت سلامتی دستگاه گوارش و انجام عمل هضم، فواصل غذایی کمتر از چهار ساعت نباشد.

آرد سفید که معمولاٌ برای پخت شیرینی و کیک و نانهای سفید مورد استفاده قرار می گیرد و بنا به قول ابن سینا سم است. سبوس گندم را بعضاً به صورت نیمه پودر به پشت نانهای بربری می زنند. اگز مقدار سه قاشق غذا خوری از سبوس گندم خورده شو، چون قابل هضم نمی باشد و در مجاورت آب حالت موسیلاژی به خود می گیرد، باعث حرکات دودی روده و تسهیل عمل دفع می شود. در حدود 90% سبوس گندم مواد مغذی است. در ضمن سبوس از نظر فیبر گیاهی قابل حل و مواد معدنی و ویتامینهای گروه B بسیار غنی است. بررسی های شیمیایی که در مورد سبوس انجام شده اهمیت دارویی آنرا ثابت می کند.

ج- شوینده ها استفاده از گل سرشو در شستشوی موها تأثیر بسزایی در رفع حساسیت پوست سر و چرب شدن زود هنگام موها دارد. مخلوطی از گل سرشوی، سدر، گل خطمی، بابونه، برگ مورد، برگ گزنه، و پیه هندوانه ابوجهل که بعنوان داروی گیاهی سرشوی بکار برده شود، اکثر عوارض پوست و موی سر را برطرف می کند. آغشته کردن موها با جوشانده برگ مورد نیز بعد از استحمام جهت جلوگیری از ریزش مو مفید است. در خصوص ریزش ابرو و مژه، استفاده از خاکستر تخم سیاه دانه که کاملاً پودر شده باشد، بصورت خضاب و سرمه مانع ریزش و و باعث تقویت آنها می شود. در مشاغلی که بعلت قرار گرفتن در معرض گرد و خاک، پوست سر خشک می شود، باید موها را با مواد لطافت بخش طبیعی مانند گل بابونه، گل خطمی، گل پنیرک شستشو داد. داروهای لطافت بخش دیگری مانند خاک شیر و انجیر خیسانده به صورت خوراکی مصرف شود.